Friday, December 26, 2014

NHAC GIANG SINH

Lắng nghe bài hát Giáng sinh Việt Nam 100 tuổi.

imageẢnh: Giang Đông Du
Mùa Giáng sinh đến với người Việt Nam đầy những giai điệu của một mùa yêu thương và chia sẻ. Giáng sinh chưa bao giờ có thể thiếu âm nhạc. Và những gì được ghi chép từ âm nhạc Giáng Sinh được biết đến ở Việt Nam, đang làm thay đổi mọi nhận thức về lịch sử tân nhạc Việt Nam từ thời tiền Đệ nhị Thế chiến.
Theo các tài liệu được biết về âm nhạc Giáng Sinh được người Việt nội hóa, tức sáng tác mới từ tiếng Việt chứ không hề chuyển ngữ, thì từ năm 1911, đã có bài Nửa đêm mừng Chúa ra đời do hai linh mục Phao-lô Đoàn Quang Đạt và Gabriel Long soạn thành bài, dựng nên tiết mục hoạt cảnh cho sinh hoạt của nhà thờ. Linh mục Grabriel Long là thầy của linh mục Đoàn Quang Đạt, và là người góp ý để bài hát này ra đời hoàn chỉnh.
Đầu thế kỷ 20, nơi mọi thứ còn rất mông muội trong sinh hoạt văn hóa của người Việt, chính các linh mục với nền Tây học đầu tiên, là người đem nhạc lý và trình diễn âm nhạc đến sớm nhất với người dân theo đạo trong vùng của mình. Nhiều tiết mục âm nhạc, kịch nghệ… lẫn sáng tác mới đã hình thành từ đây. Tuy nhiên, do yếu tố sinh hoạt còn khép kín trong những người theo đạo, nên sự quảng bá không rộng rãi như bây giờ. Âm nhạc lúc bấy giờ chỉ được dùng trong các nghi lễ và sinh hoạt tôn giáo, nên chưa có sức lan tỏa mạnh với quần chúng. Hơn nữa, thị trường âm nhạc Tây học vẫn chưa có chỗ đứng với người Việt, khi đô thị và sinh hoạt kiểu phương Tây chỉ mới bắt đầu hình thành.
Bài hát Nửa đêm mừng Chúa ra đời thường được ghi với tên của linh mục Đoàn Quang Đạt, một phần vì ông là tác giả chính, phần khác là linh mục Gabriel Long với sự khiêm tốn trong việc giới thiệu phần đóng góp của mình, nên cũng ít được nhắc tới. Văn bản viết bằng nốt nhạc hoàn chỉnh trên những dòng kẻ tay của linh mục Đoàn Quang Đạt (1877-1956), được ghi nhận có từ 1911, tức trở thành dữ liệu được tìm thấy sớm nhất về âm nhạc Tây học của người Việt. Hơn nữa, từ năm 1911, bài hát này đã được dàn dựng và trình diễn không ngừng đến tận hôm nay. Năm 1910, nhà sách Tân Định Ấn Quán (Imprimerie de la Mission de Tan Dinh) đã cho ra tập nhạc bản này.
Thật ra, dựa theo tập nhạc nói trên, người ta tìm thấy một bài hát khác của linh  mục Đoàn Quang Đạt, viết từ năm 1907 tên là Ca Vịnh Đức Bà. Do bài hát này ít phổ biến hơn, cũng như thất lạc văn bản gốc, nên tạm thời bài Nửa Đêm Mừng Chúa Ra Đời được coi là bài hát đi theo dòng tân nhạc, có mặt sớm nhất trong lịch sử Việt Nam. Và mùa Giáng sinh năm nay, bài hát này được vang lên với độ dài hơn một thế kỷ để chúc lành cho mọi người trong thế giới chưa bao giờ bình an thật sự này.
Nói về nhạc thuật, cũng như lời hát, nếu một lần được nghe qua, bất kỳ ai yêu âm nhạc cũng ngạc nhiên về sự tinh tế trong sáng tác, cũng như hòa nhập tính cách Nam bộ của người Việt theo đạo Công giáo từ miền khác vào đồng bằng Cửu Long. Trong thời điểm mà quốc ngữ còn đang còn nhiều khiếm khuyết, sự hoàn chỉnh của ngôn ngữ trong bài hát này đã làm nhiều nhà ngôn ngữ phải kinh ngạc.
Sự ra đời của bài hát Nửa Đêm Mừng Chúa Ra Đời là một bước ngoặt quan trọng trong việc nhìn nhận sự xuất hiện của tân nhạc Việt Nam. Với những tài liệu được biết, bao gồm đĩa nhựa 78 vòng được xuất bản, người ta chỉ biết đến nhạc sĩ Nguyễn Văn Tuyên với bài Kiếp Hoa, xuất hiện năm 1938, trong sự trợ giúp của Thống đốc Nam Kỳ Henri Georges Rivoal (1886-1963) để vận động cho tour âm nhạc cải cách từ miền Trung ra miền Bắc bằng xe lửa. Dựa trên dữ kiện này, lịch sử tân nhạc Việt Nam cần phải được ghi chú lại, với bài hát đầu tiên được tìm thấy là tác phẩm của linh mục Đoàn Quang Đạt.
Theo ghi nhận của nhạc sĩ Trần Quang Hải, giai đoạn trước năm 1937 là thời gian được coi là tượng hình, tức chưa rõ ràng gì về âm nhạc, cũng như việc nhìn nhận. Còn với nhạc sĩ Phạm Duy (1921-2013) thì đây là giai đoạn đi tìm nhạc ngữ mới. Tức người sáng tác phải đi tìm ngôn ngữ ca từ lẫn các phương thức sáng tác cho tân nhạc Việt. Ấy vậy mà, khi nghe lại Nửa Đêm Mừng Chúa Ra Đời, người nghe sẽ không khỏi ngỡ ngàng như bài hát này chỉ mới được sáng tác gần đây bởi tính hiện đại và hấp dẫn của nó.
Những tư liệu này sẽ là cơ hội cho các nhà nghiên cứu và ghi chép lịch sử âm nhạc bổ sung vào tiến trình hình thành âm nhạc hiện đại của người Việt qua hơn một thế kỷ.
Nhưng trước mắt, chúng ta lại đón một mùa Giáng Sinh với những điều chúc lành, bên cạnh đó được nghe lại một bài hát đã có hơn một thế kỷ. Đó cũng là một món quà êm dịu của mùa cuối năm đầy gió lạnh. Món quà được gửi đến từ quá khứ trăm năm, mà ngỡ như mới hôm qua.
(tổng hợp, theo gợi ý của bs Lê Đình Phương)

Nửa Đêm Mừng Chúa Ra Đời - Ca Đoàn Cêcilia Daytona Beach, FL :

https://www.youtube.com/watch?v=10082xZcsQc


 

Thursday, December 18, 2014

San Antonio Winery




Cuối tuần đi mua rượu, cuối năm đi nơi này nơi kia, lúc nào cũng mang rượu đến, hình như người ta thích hơn là quà cáp lỉnh kỉnh. Nơi này có một tiệm ăn Ý bên trong, đã có một lần lễ Giáng sinh, cả nhà đến ăn ở đó. Ngày Christmas nên có ban nhạc Jazz, ngồi ăn nghe nhạc với những tiếng saxo, những bài Jazz nỗi tiếng, hình như thấy thức ăn ngon hơn và rượu cũng đậm đà.

Vào trong thử vài loại rượu từ ngọt đến chát, từ hồng đến đỏ... Lạ lắm, tôi không biết uống rượu, nhưng biết nếm và chọn rượu ngon. (hahaha... theo ý tôi, và theo ý chàng của tôi là thế). Có hơi rượu nên vui vẻ, mua xong, chàng chụp cho tấm hình đẹp, mặt mày hớn hở, làm như bợm thứ thiệt.





Kiểu này thì nên rót rượu cho chàng sau đó nhờ chụp hình, có lý đó chứ.



Tôn Nữ Thanh Dương
Dec 18, 2014







Thursday, December 11, 2014

Mùa Lễ Cuối Năm




 
Mùa Lễ Cuối Năm




“Smile and the world smiles with you, cry and you cry alone.” 

 - Stanley Gordon West, Growing an Inch

 


Năm nào cũng vậy, không tính những ngày lễ trong năm, cuối năm là dịp cả nhà tụ tập gặp nhau bắt đầu từ Lễ Tạ Ơn, đến ngày Giáng Sinh, qua Tết Tây và Tết Ta. Tôi đã suy nghĩ nhiều về dịp lễ này. Năm nay chúng tôi không còn Cha, người Cha kính yêu đã như một cây cổ thụ bao bọc che chở đàn con bao nhiêu năm qua. Bóng mát một đời đã mất, tôi không biết chị em tôi sẽ như thế nào trong những ngày lễ sắp đến. 


Từ ngày học trung học tôi đọc được câu: "Cười và thế giới cười với em, khóc thì em khóc một mình"


Tôi biết thế nên từ ngày có tang Thầy đến nay, tôi cố gắng khóc một mình, không làm phiền đến người khác, bề ngoài tôi luôn phải làm mặt vui, không để lộ nỗi buồn trong tâm.  Bây giờ mùa lễ đến, quanh bàn ăn gia đình tụ họp, chỗ ngồi cố hữu của Thầy sẽ bỏ trống, làm sao tôi có thể vui? 


Những ý nghĩ từ đầu tháng 11 nhen nhúm trong tôi như thế. Đến gần ngày lễ Tạ Ơn, biết không thể từ chối ngày gặp nhau ở nhà anh chị, tôi chuẩn bị mà đầu óc không có chút hứng thú. Tôi đã nói với chị, "Em không muốn tụ họp nữa", rồi lại nói, "nhưng nghĩ lại, Thầy mất rồi, chỉ còn mấy chị em, tại sao ngày lễ không ngồi lại với nhau...". Cứ như thế, tôi bị dằn co giữa hai ý muốn, đi và không đi. Suy đi nghĩ lại, tôi không thể vì những ý riêng mà không dự họp mặt với các anh chị và các cháu, đó cũng là một dịp để cả nhà nhớ đến người Cha, người Ông yêu quý. 


Tôi nhớ lại hôm lễ Độc lập của Hoa kỳ, lúc đang có World cup Brazil. Lúc trước, Thầy là người không bỏ sót trận banh nào. Trận tứ kết đúng vào giỗ 100 ngày của Thầy. Anh lớn tôi thắp nhang khấn vái, và anh có câu: "Thầy không còn đây để xem World cup với chúng con...". Hôm đó, tôi vừa xem banh vừa rơi nước mắt. Trong suốt thời gian World cup, không một trận banh nào, chúng tôi không nhắc đến Thầy, kể cả bà con họ hàng cùng bạn hữu, thường xuyên nhắc nhở.


Anh chị em cháu chắt tụ tập, ăn uống với nhau, chuyện trò... , mọi người tránh không nhắc đến chuyện buồn nhưng chúng tôi biết rõ, trong tâm tư người nào cũng có một khoảng trống. Thầy không còn nữa, đáng lẽ Thầy ngồi ở ghế kia... Những chai rượu Beaujolais Nouveau hàng năm tôi đi mua với Thầy, cả nhà uống với nhau đêm Lễ Tạ Ơn, bây giờ sao vô vị. Anh tôi rót rượu cho cả nhà, cùng nâng ly, trong tôi có một giọng nói thầm, Thầy có uống với con không? 




Mừng Thầy 91 - Dec 2010




Mỗi sáng mỗi chiều, đọc kinh cầu nguyện, tôi vẫn tạ ơn Chúa ban, chị em tôi rất may mắn khi có Thầy và cũng được phước đức quá nhiều khi Thầy ra đi êm thắm, không người con nào phải nuôi bệnh Thầy lấy một ngày, không một điều gì cản trở hay phiền phức cho bất cứ ai. Người thân chung quanh kể cho chúng tôi nghe biết bao trường hợp đau bệnh lâu dài năm này qua năm nọ, từ người bệnh cho đến người thân ai cũng gặp nhiều điều phiền muộn. Tôi biết không thể đòi hỏi gì hơn, nhưng đứa con gái út trong tôi vẫn lên tiếng cằn nhằn, "sao Thầy bỏ con đi mà không nói với con ..."  Tôi là con gái út, mẹ mất sớm, Thầy bỏ hết tất cả để nuôi dưỡng, dạy dỗ và cưng chiều. Tôi vẫn thường lý sự với Thầy như vậy. Và tôi biết, hỏi để tự trả lời, tôi sẽ trả lời y như cung cách Thầy sẽ nói: "Thầy sống đủ cho con rồi."


Ngày Thầy 92 - Dec 2011



Muôn đời, không có chữ nghĩa nào, không có việc làm nào đủ cho tôi cám ơn Thầy, người vừa là Mẹ, vừa là Cha đã sống cho con, vì con hết cuộc đời mình. 




Tôn Nữ Thanh Dương
Dec 10, 2014




Tuesday, December 9, 2014

Tháng mười hai




Hàng năm chúng tôi đi mua cây thông. Chưa bao giờ đi theo vào rừng để tự mình cắt cành thông như người ta kể, tôi rất thích được đi cho biết. Dù khi còn ở bên nhà, đồi thông khắp nơi, ngay trong sân cũng có một cây thông cao, nhưng chả bao giờ để ý, bây giờ không có nữa thì mong muốn... Chẳng biết đến khi nào mới có can đảm thức dậy sớm và đi một lần ...

Đến nơi bán thông, thích lắm. Tôi chui vào lục lọi, mang ra từng cây ngắm nghía cho đã mắt. Mùi thông tươi làm quên hết mọi thứ chung quanh, đó cũng là lý do chúng tôi thích có cây thông hàng năm. Khi mang cây vào nhà, tự nhiên căn phòng thơm hẵn và cảm giác nhẹ nhàng thoải mái lan tràn.



Chụp vài tấm hình. So với hình năm trước con cao hơn, nhìn thấy mẹ càng ngày càng thấp.


2013,



2014,




Thursday, December 4, 2014

Nhạc Giáng Sinh





Bài Thánh Ca Buồn
Sáng tác: Nguyễn Vũ
Trình bày: Trần Thái Hoà






Wednesday, December 3, 2014

Mưa Huế - Huế Mưa - Thơ TKB






Mưa Huế - Huế Mưa
Thơ: Trần Kiêu Bạc
Diễn Ngâm: Hồng Vân



Monday, December 1, 2014

Sau Ngày Lễ









Sau khi mấy chị em tập trung lại mừng lễ Tạ Ơn với nhau, năm nào tôi cũng muốn có một buổi ăn tối riêng ở nhà. Không khí tụ họp cả nhà không thể thiếu hàng năm, nhưng tôi cũng muốn dành một khoảng thời gian riêng cho gia đình nhỏ của mình.

Cuối tuần trước lễ, tôi đi chợ mua các thứ cho buổi tối riêng mà tôi dự tính. Hàng năm tôi thường đến chợ đặt một phần gà tây nhỏ, lấy về trước lễ một ngày, cất tủ lạnh. Năm nay thấy ở chợ Trader Joe có bán hộp lườn gà tây nấu sẵn, mỗi hộp khoảng 1.5 lbs vừa vặn cho nhà ít người, nếm thử ngon miệng nên tôi mua một hộp cùng các thứ linh tinh. Ba ngày đi chơi xa nhà, trở về có sẵn các thứ để làm một bữa ăn tối trong vòng hơn 30 phút, thật là thích.

Lườn gà tây ở chợ nấu sẵn có gia vị đầy đủ nên thấm và mềm. Gravy cùng với cranberry sauce của họ làm thành món ăn ngon miệng. Tôi thường đặt gà tây ở nhiều nơi khác nhưng lần này thấy ngon hơn.

Tôi muốn thử món bánh cua và cheese chiên dòn của chị Phương Vy (forum ĐT) nên mua một hộp cua ở Costco. Con trai chưa bao giờ làm bếp nhưng tôi gọi nhờ con giúp. Thấy dùng khuôn ép thành hình nửa vòng tròn con thích lắm và hăng hái giúp mẹ. Nhà có một gói lá mì hình vuông, khi cho vào khuôn thì miếng bột nhỏ hơn không thành hình quai vạt được. Thế là tôi phải cuốn thành những cuốn như chả giò nhỏ tí xiú làm mẫu cho con, rồi tôi đi làm việc khác. Ngạc nhiên lắm, con trai làm lần đầu nhưng cũng cuốn được gần 50 cuốn không hư cuốn nào, dù không sắc sảo nhưng vậy là tốt lắm rồi ... Nhâm nhi khai vị thật ngon. Cám ơn chị Phương Vy nhiều nhiều.






Ba ngày ăn uống ê hề vừa qua, tôi chỉ muốn một bữa tối nhỏ nhỏ với không khí riêng tư trong nhà mình nên không làm nhiều món. Vài củ khoai tây nghiền, thêm món rau là đủ. Yếu tay nên tôi nhờ chàng xẻ hộ trái bí đỏ để nướng trong lò, lần nào cũng có món này, ai cũng thích.




Thêm những chiếc bánh pecan pie nhỏ nhỏ chị làm cho tôi mang về, buổi ăn tối riêng của gia đình tôi coi như đầy đủ. Không khí riêng tư của cha mẹ và con thật đặc biệt, không có gì thay thế được.




Thời gian trôi nhanh thật nhanh, hết năm này sang năm khác. Con tôi sẽ lớn và đi học xa nhà. Những gì tôi làm cho con từ nhỏ đến giờ mong rằng sẽ cho con một khái niệm về gia đình làm vốn cho con ngày sau.


Nguyệt Hạ
Nov 30, 2014